Financial Action Task Force (FATF) သည် ပဲရစ်မြို့တွင် ကျင်းပသော အစည်းအဝေးကြီး (plenary) မှ ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်နေ့ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် မြန်မာကို “လုပ်ဆောင်ရန် တောင်းဆိုထားသည့် (call for action)” အန္တရာယ်မြင့် နိုင်ငံ/ဒေသစာရင်းထဲ ဆက်ထားခဲ့သည်။ အမေရိကန်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန FinCEN ၏ ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်နေ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ FATF သည် “Burma နှင့် Iran ဆိုင်ရာ ထုတ်ပြန်ချက်ကိုလည်း ပြင်ဆင်ခဲ့သည်” ဆိုပြီး Iran၊ မြောက်ကိုရီးယားနှင့် “Burma” တို့ကို call for action စာရင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ထိုထုတ်ပြန်ချက်တွင် “Burma သည် ပိုမိုတင်းကျပ်သော ဖောက်သည်စိစစ်မှု (enhanced due diligence) ကို ဆက်လက်ကျင့်သုံးရမည့် နိုင်ငံဖြစ်သော်လည်း တန်ပြန်အရေးယူမှု (countermeasures) အောက်တွင် မရှိ” ဟုလည်း ဖော်ပြထားသည်။
အတိုချုပ်ပြောရလျှင် မြန်မာသည် အနက်ရောင်စာရင်းထဲ ဆက်ရှိနေသော်လည်း အပြင်းထန်ဆုံးအဆင့်သို့ မရောက်သေးပါ။ ပြောင်းလဲသွားသည်မှာ ကာလအချိန်ဇယားဖြစ်သည်။ စည်းမျဉ်းလိုက်နာမှု (compliance) ဆိုင်ရာ ဝက်ဘ်ဆိုက်များ၏ အဆိုအရ FATF က ၂၀၂၇ ဖေဖော်ဝါရီအထိ နောက်ထပ် တိုးတက်မှု မရှိလျှင် တန်ပြန်အရေးယူမှုကို စဉ်းစားမည်ဟု ဆိုသည်။ ဇွန်လ အစည်းအဝေးကြီးအပြီး ကြားခဲ့ရသော သတ်မှတ်ချိန်မှာ ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ဖြစ်သည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် ၎င်းက ဘာကိုဆိုလိုသည်၊ မြန်မာအစိုးရက ဘာတွေ ဆောင်ရွက်ပြီးပြီဟု ဆိုသည်၊ တရားဝင်ပြောဆိုချက်များ ဘယ်နေရာတွင် မကိုက်ညီသည် ဆိုသည်တို့ကို ဆန်းစစ်ထားသည်။ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးချက် မဟုတ်ပါ။
အရင်းအမြစ်နှင့် ပတ်သက်၍ တစ်ခုပြောရန်ရှိသည်။ ထုတ်ပြန်ချက်၏ FATF ကိုယ်တိုင် စာမျက်နှာ (“High-Risk Jurisdictions subject to a Call for Action – 30 October 2026”) ကို ကျွန်ုပ်တို့၏ သုတေသီ ဖွင့်ကြည့်ရာတွင် ဝင်ရောက်ခွင့်မရဘဲ error ပြခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အောက်ပါ FATF စကားရပ် တိုက်ရိုက်ကိုးကားချက်အားလုံးသည် အမေရိကန်အစိုးရစာရွက်စာတမ်းဖြစ်သော FinCEN ထုတ်ပြန်ချက်မှ ကိုးကားထားခြင်းဖြစ်သည်။ ကျန်အချက်များကို ဖော်ပြခဲ့သော သတင်းဌာနကို ကိုးကားချက်ပြုထားသည်။
အောက်တိုဘာ ၃၀ တွင် FATF က အတိအကျ ဘာဆုံးဖြတ်ခဲ့သလဲ
အတည်ပြုနိုင်သော မှတ်တမ်းများအရ အဓိကအချက် သုံးချက် ရှိသည်။
- မြန်မာသည် “call for action” စာရင်းထဲ ဆက်ရှိနေသည်။ ထိုစာရင်းကို အနက်ရောင်စာရင်း (blacklist) ဟု မကြာခဏခေါ်ကြသည်။ FinCEN အရ ထိုစာရင်းထဲတွင် Iran၊ မြောက်ကိုရီးယားနှင့် Burma (အမေရိကန်အစိုးရ မြန်မာကို သုံးသောအမည်) သာ ရှိသည်။
- အဆင့် မပြောင်းပါ။ မြန်မာသည် ပိုမိုတင်းကျပ်သော ဖောက်သည်စိစစ်မှုကို ဆက်လက်ကျင့်သုံးရမည်ဖြစ်ပြီး “တန်ပြန်အရေးယူမှု အောက်တွင် မရှိ” ဟု FinCEN က ဖော်ပြသည်။ တန်ပြန်အရေးယူမှုသည် ပိုပြင်းထန်သော အဆင့်ဖြစ်ပြီး Iran နှင့် မြောက်ကိုရီးယားတို့တွင် အသုံးပြုထားသည်။
- မီးခိုးရောင်စာရင်း (grey list) တွင် အပြောင်းအလဲရှိသော်လည်း မြန်မာနှင့် မဆိုင်ပါ။ RegReportingDesk အရ နိုင်ငံလေးခု (Bulgaria၊ Cote d’Ivoire၊ ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၊ Monaco) သည် grey list မှ ထွက်သွားပြီး အသစ်ဝင်လာသူ မရှိပါ။ အနက်ရောင်စာရင်းတွင် ပြောင်းလဲမှု မရှိပါ။
ထုတ်ပြန်ချက်တွင် “FATF သည် အဖွဲ့ဝင်အားလုံးကို တောင်းဆိုပြီး နိုင်ငံ/ဒေသအားလုံးကို အန္တရာယ်နှင့် အချိုးကျသော ပိုမိုတင်းကျပ်သည့် ဖောက်သည်စိစစ်မှုကို ကျင့်သုံးရန် တိုက်တွန်းသည်” ဟုလည်း ပါသည်။ ရိုးရိုးပြောရလျှင် ပြည်ပရှိ ဘဏ်များနှင့် ငွေပေးချေမှုဝန်ဆောင်ပေးသူများသည် မြန်မာနှင့်ဆိုင်သော ငွေလွှဲမှုများကို ငြင်းပယ်ရန်မဟုတ်ဘဲ အန္တရာယ်နှင့်အညီ ပိုမိုသေချာစစ်ဆေးရန် တောင်းဆိုခံရခြင်းဖြစ်သည်။
သတ်မှတ်ချိန်ကို ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာမှ ၂၀၂၇ ဖေဖော်ဝါရီသို့ ဘာကြောင့် ရွှေ့ခဲ့သလဲ
ဤအပိုင်းသည် အာရုံစိုက်မှု အနည်းဆုံး ခံရသော အပိုင်းဖြစ်သည်။ AGBrief သည် ၂၀၂၆ ဇွန် ၂၂ တွင် FATF ၏ ဇွန်လ ထုတ်ပြန်ချက်က မြန်မာကို စာရင်းထဲ ဆက်ထားပြီး ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာအထိ တိုးတက်မှု မရှိလျှင် တန်ပြန်အရေးယူမှုကို စဉ်းစားနိုင်သည်ဟု ဆိုခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ComplyAdvantage ၏ အစည်းအဝေးကြီး အကျဉ်းချုပ်တွင်မူ အောက်တိုဘာ အစည်းအဝေးကြီးအပြီး FATF သည် “၂၀၂၇ ဖေဖော်ဝါရီအထိ နောက်ထပ်တိုးတက်မှု မရှိလျှင်” တန်ပြန်အရေးယူမှုကို စဉ်းစားမည်ဟု ဆိုထားသည်။
ထို့ကြောင့် ခြိမ်းခြောက်ချက်ကို အကောင်အထည်မဖော်ခဲ့သလို ပြန်လည်လည်း မရုပ်သိမ်းခဲ့ပါ။ အချိန်ကို ရွှေ့ထားခြင်းသာဖြစ်သည်။ ထုတ်ပြန်ချက်အပြည့်အစုံကို ကျွန်ုပ်တို့ မဖတ်နိုင်ခဲ့သဖြင့် FATF သည် အဘယ့်ကြောင့် ကာလကို တိုးပေးသည်ဆိုသည်ကို အများပြည်သူသိ မှတ်တမ်းများမှ မသိနိုင်ပါ။ ဒုတိယအဆင့် သတင်းများက ဆိုသည်မှာ FATF သည် မြန်မာ၏ ကြိုးပမ်းမှုများ — အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုဆန့်ကျင်ရေး အမျိုးသားစင်တာတစ်ခု ဖွင့်ရန် အစီအစဉ်နှင့် ဒေသတွင်း၊ နိုင်ငံတကာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်ခြင်း — ကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပြီး လိမ်လည်မှုနှင့် ဆိုက်ဘာလိမ်လည်မှုနှင့် ဆက်စပ်သော တရားမဝင်ငွေကြေးအပေါ် စိုးရိမ်မှုကို ထပ်မံဖော်ပြကာ ထိုစိုးရိမ်မှုကို ကျယ်ပြန့်သည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
ဤပုံစံကို သတိပြုသင့်သည်။ AGBrief ၏ ဖော်ပြချက်အရ မြန်မာသည် ၂၀၂၂ အောက်တိုဘာကတည်းက call for action စာရင်းတွင် ရှိနေပြီး မူလ လုပ်ငန်းအစီအစဉ်၏ သက်တမ်းမှာ ၂၀၂၁ စက်တင်ဘာတွင် ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ လေးနှစ်ကြာ စာရင်းထဲရှိနေပြီး သတ်မှတ်ချိန်က ဆက်တိုက် ရွှေ့နေခြင်းသည် FATF က မြန်မာကို အမြန်အဆင့်မြှင့်တင်အရေးယူရမည့် ကိစ္စမဟုတ်ဘဲ ဆက်လက်စောင့်ကြည့်ရမည့် ကိစ္စအဖြစ် သဘောထားသည်ဟု ညွှန်ပြနေပုံရသည်။ ဤသည်မှာ ကျွန်ုပ်တို့၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်သာဖြစ်ပြီး FATF ပြောခဲ့သည့်စကား မဟုတ်ပါ။
မြန်မာအစိုးရက တိုးတက်မှုအကြောင်း ဘာပြောသလဲ
မြန်မာဘက်၏ ပြောဆိုချက်တွင် နှစ်ပိုင်းရှိသည်။ FATF ၏ ဇွန်လ ထုတ်ပြန်ချက်နှင့် ပတ်သက်သော ရပ်တည်ချက်ကြေညာချက်ကို ၂၀၂၆ ဩဂုတ် ၁ ရက်တွင် ဖော်ပြခဲ့ရာ သတင်းနှင့်ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန က လုပ်ငန်းစဉ် ၁၅ ချက်အနက် ၁၃ ချက်ကို ဆောင်ရွက်ပြီးဖြစ်ကြောင်း၊ ၁၇ ကြိမ်မြောက် တိုးတက်မှုအစီရင်ခံစာကို FATF ၏ အာရှ-ပစိဖိတ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့ (Asia-Pacific Joint Group) သို့ တင်သွင်းပြီးဖြစ်ကြောင်း၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ငွေကြေးခဝါချမှုတားဆီးရေးဥပဒေအသစ်ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ကြောင်း၊ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတားဆီးရေးဥပဒေကို ရေးဆွဲနေဆဲဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။ အမျိုးသားအဆင့် လိမ်လည်မှုတားဆီးရေးစင်တာကို ဖွဲ့စည်းနေကြောင်းနှင့် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဗဟိုဘဏ်အမိန့်ကြော်ငြာစာအရ ခရစ်ပ်တိုငွေကြေးကို တရားဝင်ငွေကြေးအဖြစ် အသုံးပြုခြင်းကို တားမြစ်ထားကြောင်းလည်း ဆိုသည်။ ထိုကြေညာချက်တွင် လိမ်လည်မှုနှင့်ဆက်စပ်သော ခရစ်ပ်တိုများ ထိန်းချုပ်ထားသော ဘဏ္ဍာရေးစနစ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ကြောင်း သက်သေမတွေ့ရဟု စုံစမ်းမှုများက ပြသခဲ့သည်ဟုလည်း ဆိုထားသည်။ ဤအချက်များသည် အစိုးရ၏ ပြောဆိုချက်များဖြစ်ပြီး ကျွန်ုပ်တို့ သီးခြား အတည်ပြုထားခြင်း မရှိပါ။
အစည်းအဝေးကြီးအပြီးတွင် Eleven Media က ၂၀၂၆ နိုဝင်ဘာ ၂ တွင် မြန်မာဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦး ဦးဆောင်သော မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ပဲရစ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ Eleven က မြန်မာသည် “လုပ်ငန်းအစီအစဉ် အစီအမံ ၁၅ ချက်အနက် ၁၃ ချက်ကို အောင်မြင်စွာ ပြီးမြောက်ခဲ့သည်” ဟုရေးပြီး ဥက္ကဋ္ဌ၏ တင်ပြချက်သည် “FATF အဖွဲ့ဝင် အဓိကနိုင်ငံများထံမှ ထောက်ခံသော မှတ်ချက်များ ရရှိခဲ့သည်ဟု သိရသည် (reportedly)” ဟု ရေးသားခဲ့သည်။ ဤစကားရပ်သည် Eleven ကိုယ်ပိုင်စကားဖြစ်ပြီး “reportedly” ဟူသော သတိပေးစကားလည်း သူတို့၏ ဖြစ်သည်။
မည်သည့်ရင်းမြစ်ကမျှ ကျန်နှစ်ချက်သည် အဘယ်အချက်များဖြစ်သည်ကို မပြောပါ။ ကျွန်ုပ်တို့လည်း မည်သည့်နေရာတွင်မှ မတွေ့ခဲ့ပါ။ ကွာဟချက်သည် စာရွက်စာတမ်းကိစ္စလား၊ ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ပြဿနာလားဆိုသည်ကို ပြနိုင်မည့်အတွက် အသုံးဝင်ဆုံး ပျောက်နေသော အချက်ဖြစ်သည်။
Eleven ၏ ဖော်ပြချက်သည် FATF ၏ စကားရပ်နှင့် ဘယ်နေရာတွင် ကွာသလဲ
ဤနေရာတွင် သတင်းကို သတိထား၍ ဖတ်ရမည်။ Eleven က FATF သည် “အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများကို မြန်မာသို့ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု အကူအညီများနှင့် ပြည်ပရောက် မြန်မာအလုပ်သမားများ၏ ငွေလွှဲပေးပို့မှုများကို လွယ်ကူချောမွေ့စေရန် (facilitate) တိုက်တွန်းခဲ့သည်” ဟု ရေးသားသည်။
FinCEN က FATF ထုတ်ပြန်ချက်၏ footnote မှ ကိုးကားထားသော စကားရပ်မှာ ပိုမိုကျဉ်းမြောင်းသည်။ ၎င်းတွင် “ပိုမိုတင်းကျပ်သော ဖောက်သည်စိစစ်မှုကို ကျင့်သုံးရာတွင် နိုင်ငံများသည် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု အကူအညီ၊ တရားဝင် NPO လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ချက်နှင့် ငွေလွှဲပေးပို့မှုများအတွက် ငွေစီးဆင်းမှုကို ပြတ်တောက်စေခြင်း (disrupted) လည်းမရှိစေရ၊ တွန့်ဆုတ်စေခြင်း (discouraged) လည်း မရှိစေရန် သေချာစေသင့်သည်” ဟုပါသည်။ ထို့ပြင် “FATF သည် မြန်မာ၏ AML/CFT လုပ်ငန်းများက တရားဝင်ငွေစီးဆင်းမှုများအပေါ် အလွန်အကျွံ စစ်ဆေးမှု (undue scrutiny) ပြုလုပ်နေခြင်း ရှိမရှိကိုလည်း ဆက်လက်စောင့်ကြည့်မည်” ဟုလည်း ဆိုသည်။
ဤနှစ်ခုသည် တူညီသောညွှန်ကြားချက် မဟုတ်ပါ။ “Facilitate” (လွယ်ကူချောမွေ့စေရန်) သည် ငွေလွှဲခြင်းကို ပိုလွယ်အောင် တက်တက်ကြွကြွ တောင်းဆိုနေသကဲ့သို့ ဖတ်ရသည်။ “Neither disrupted nor discouraged” (ပြတ်တောက်စေခြင်းလည်းမရှိစေရ၊ တွန့်ဆုတ်စေခြင်းလည်း မရှိစေရ) မှာမူ အနည်းဆုံး ကာကွယ်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဘဏ်များက အပိုစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း တရားဝင်ငွေစီးဆင်းမှုကို မဖြတ်တောက်သင့်ဟု ဆိုလိုသည်။ အလွန်အကျွံ သတိထားမှုကို တားဆီးသည့် စကားဖြစ်ပြီး ငွေလွှဲပေးပို့မှု ပိုလွယ်လာမည်ဟု ကတိပေးခြင်း မဟုတ်ပါ။ ပြည်ပမှ အိမ်သို့ ငွေလွှဲသော မြန်မာအလုပ်သမားတစ်ဦးအတွက် ဤကွာခြားချက်သည် အရေးကြီးသည်။ FATF ၏ စကားအရ အပိုစစ်ဆေးမှုများ ရှိမည်ဟု မျှော်လင့်ထားပြီး အလုံးစုံ ငြင်းပယ်ခြင်းကို မလိုလားပါ။ သို့သော် ထိုစစ်ဆေးမှုများ ပျောက်ကွယ်သွားမည်ဟု မဆိုပါ။
ဒုတိယ ဝါကျကိုလည်း သတိပြုသင့်သည်။ မြန်မာ၏ ကိုယ်ပိုင်ငွေကြေးခဝါချမှုတားဆီးရေးစည်းမျဉ်းများက တရားဝင်ငွေစီးဆင်းမှုများအပေါ် “undue scrutiny” ပြုလုပ်နေခြင်း ရှိမရှိကို FATF က စောင့်ကြည့်မည်ဟု ဆိုထားသည်။ ထိုသို့ဆိုလျှင် အာရုံစူးစိုက်မှုသည် ပြင်ပသို့သာမက အတွင်းသို့လည်း ဦးတည်နေသည်။ နိုင်ငံတွင်းငွေပေးချေမှုဆိုင်ရာ မကြာသေးမီ အရေးယူမှုများ (အောက်တွင် ကြည့်ပါ) နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ၎င်းသည် အရေးပါသည်။
လိမ်လည်မှုဆိုင်ရာ ငွေကြေးကို အခုအဘယ့်ကြောင့် အဓိကအတားအဆီးအဖြစ် ကြည့်သင့်သလဲ
လုပ်ငန်းစဉ်အရေအတွက်ကို ရေတွက်ခြင်းဖြင့် ဖိအားက ဘယ်နေရာတွင် ရှိသည်ကို ဖုံးကွယ်သွားနိုင်သည်။ ComplyAdvantage အရ အစည်းအဝေးကြီးသည် လိမ်လည်မှုစခန်းများ (scam compounds) နှင့် ဆက်စပ်သော တရားမဝင်ငွေစီးဆင်းမှုကို အစမှအဆုံး လေ့လာထားသည့် FATF အစီရင်ခံစာအသစ်ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး FATF က ထိုစခန်းများကို “ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အမြန်ဆုံး တိုးချဲ့နေသော စုစည်းပြုလုပ်သည့် ရာဇဝတ်မှု ပုံစံများထဲမှ တစ်ခု” ဟု ခေါ်ခဲ့သည်။ ရှင်းရှင်းပြောရလျှင် ComplyAdvantage ဆောင်းပါးက ထိုအစီရင်ခံစာသည် မြန်မာအကြောင်းဟု မဆိုထားသလို ထုတ်ဝေပြီးကြောင်းလည်း ကျွန်ုပ်တို့ အတည်မပြုနိုင်ပါ။ မြန်မာကို ရည်ရွယ်ထားသည်ဟု မဖတ်သင့်ပါ။
သို့ရာတွင် မြန်မာနှင့်ပတ်သက်သော ထည့်သွင်းချက်တွင် FATF က လိမ်လည်မှုနှင့် ဆိုက်ဘာလိမ်လည်မှုအပေါ် ထပ်ခါထပ်ခါ စိုးရိမ်ကြောင်းဖော်ပြခြင်းသည် အချက် ၁၅ ချက်ပါ စစ်ဆေးစာရင်းက မဖမ်းမိနိုင်သော အန္တရာယ်မျိုးဖြစ်သည်။ အချက် ၁၃ ချက် ပြီးစီးထားသော်လည်း အဓိကစိုးရိမ်မှုသည် ပြောင်းလဲနေသော ရာဇဝတ်စီးပွားရေးဖြစ်နေလျှင် ကျန်နှစ်ချက်ကို ပြီးစီးရုံဖြင့် စာရင်းမှ မထွက်နိုင်ကောင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဤသည်မှာ အခြေအနေအပေါ် ကျွန်ုပ်တို့၏ အမြင်ဖြစ်ပြီး FATF ထုတ်ပြန်ချက် မဟုတ်ပါ။
နိုင်ငံတွင်း တင်းကျပ်ရေးလုပ်ငန်းများလည်း အပြိုင်ရွေ့လျားနေသည်။ အစိုးရပိုင်သတင်းစာ GNLM က ၂၀၂၆ နိုဝင်ဘာ ၄ တွင် ရွှေကော့ကော် နှိမ်နင်းရေး ဒုတိယအဆင့်၌ ဖြိုချရန် သတ်မှတ်ထားသော အဆောက်အအုံ ၆၃ လုံးအနက် လေးလုံးကို ထိန်းချုပ်ပေါက်ကွဲမှုဖြင့်၊ လေးလုံးကို စက်ကိရိယာကြီးများဖြင့် ဖြိုချပြီးဖြစ်ကြောင်းနှင့် ၅၅ လုံး ကျန်ရှိနေသေးကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည် (GNLM)။ အဆောက်အအုံများကို ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖြိုချခြင်းက အခြေခံငွေစီးဆင်းမှုနှင့် ပတ်သက်သော FATF ၏ အကဲဖြတ်ချက်ကို ပြောင်းလဲစေမလားဆိုသည်မှာ သီးခြားမေးခွန်းဖြစ်ပြီး မည်သည့်ရင်းမြစ်ကမျှ မဖြေပါ။ ဆက်စပ်သော တင်းကျပ်ရေးလုပ်ငန်းများကို အောက်တိုဘာ ၁၆ တွင် Hopong လိမ်လည်မှုစခန်း စီးနင်းရှာဖွေမှုနှင့် Starlink အရေးယူမှု ဖြင့် ဖော်ပြခဲ့ဖူးသည်။
၎င်းက ပိုက်ဆံအိတ်များ၊ ငွေလွှဲမှုများ၊ ဘဏ်များနှင့် ဘယ်လိုဆက်စပ်သလဲ
အနက်ရောင်စာရင်းထဲ ထည့်ခံရခြင်းသည် ပြင်းထန်သော ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုအဖြစ် သတင်းခေါင်းကြီးပေါ်ထွက်လာခဲ့ခဲပါသည်။ ၎င်းသည် အဟန့်အတားအဖြစ် ပေါ်လာသည် — မေးခွန်းပိုများလာခြင်း၊ စစ်ဆေးမှုနှေးလာခြင်း၊ ဆက်သွယ်ဘဏ်များ (correspondent banks) ပိုသတိထားလာခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ ထိုအဟန့်အတားသည် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် လမ်းကြောင်းများကို အရင်ထိမိသည်။ မကြာသေးမီက MTP သတင်းသုံးခုသည် ဤနယ်ပယ်တွင် ရှိသည်။
- ဩဂုတ်လကုန်ပိုင်းတွင် Wave Money နှင့် Merchantrade တို့သည် မလေးရှားမှ မြန်မာသို့ ငွေလွှဲလမ်းကြောင်းကို စတင်ခဲ့သည်။ FATF footnote က “ပြတ်တောက်စေခြင်းလည်းမရှိစေရ၊ တွန့်ဆုတ်စေခြင်းလည်း မရှိစေရ” ဟုဆိုသည့် တရားဝင်ငွေစီးဆင်းမှု အမျိုးအစားမှာ ဤသို့ပင်ဖြစ်သည်။
- စက်တင်ဘာလတွင် ဗဟိုဘဏ်က KBZPay၊ Wave Money၊ AYA Pay နှင့် CB Pay တို့ကို ပြည်ပတွင် အလုပ်မလုပ်စေရန် ဘဏ်များကို အမိန့်ပေးခဲ့သည် ဟူသော သတင်းတစ်ပုဒ်ကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုသတင်းသည် မြန်မာသတင်းဌာနတစ်ခုမှ ဖြစ်ပြီး အတည်ပြုပြီးသော မူဝါဒအဖြစ်မဟုတ်ဘဲ သတင်းအဖြစ်သာ ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုကန့်သတ်ချက်များ ရှိနေလျှင် ၎င်းတို့သည် FATF ၏ “undue scrutiny” စောင့်ကြည့်မှုဆိုင်ရာ စကားရပ်နှင့် ဆက်စပ်နိုင်သည့် နိုင်ငံတွင်း ထိန်းချုပ်မှုအစီအမံဖြစ်သော်လည်း ထိုနှစ်ခုကို ချိတ်ဆက်ထားသော ရင်းမြစ် မရှိပါ။
- လုံခြုံရေးသည်လည်း ပုံရိပ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည်။ KBZ နှင့် AYA တို့ကို ransomware leak site များတွင် အမည်တပ်ခံရခြင်း အကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့၏ သတင်းက ဘဏ္ဍာရေးအဖွဲ့အစည်းများသည် စည်းမျဉ်းထိန်းသိမ်းသူများထံမှသာမက ကိုယ်ပိုင်စနစ်များအပေါ် ဖိအားများကိုလည်း ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း ပြသသည်။
သတိပေးချက်တစ်ခု ထပ်ရှိသည်။ အောက်တိုဘာ ၃၀ ထုတ်ပြန်ချက်နောက်ပိုင်း ပြည်ပဘဏ် သို့မဟုတ် ငွေလွှဲဝန်ဆောင်ပေးသူ တစ်ဦးဦးသည် မြန်မာအပေါ် ဆက်ဆံပုံ ပြောင်းလဲခဲ့သည်ဟူသော သက်သေကို မည်သည့်ရင်းမြစ်တွင်မျှ မတွေ့ခဲ့ပါ။ ပြောင်းလဲခဲ့သည်ဟုလည်း ကျွန်ုပ်တို့ မဆိုပါ။ ထုတ်ပြန်ချက်သည် မကြာသေးမီကဖြစ်ပြီး ရှိပြီးသားအဆင့်ကို ဆက်ထားခဲ့သည်။ ဝန်ဆောင်ပေးသူများ အပြုအမူပြောင်းလဲလျှင်လည်း တဖြည်းဖြည်း တိတ်တဆိတ်ဖြစ်နိုင်ပြီး ဖောက်သည်များ သတိပြုမိမှသာ ပြင်ပမှ မြင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ကုန်သည်လုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာနက အွန်လိုင်းမှ ရွှေရောင်းချမှုကို တားမြစ်ခြင်း (အောက်တိုဘာ ၁၄ တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်) သည်လည်း စည်းမျဉ်းထိန်းသိမ်းသူများက တန်ဖိုးလွှဲပြောင်းမှုအပေါ် ထိန်းချုပ်မှုကို တင်းကျပ်လာကြောင်း နောက်ထပ်ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည် (ကျွန်ုပ်တို့၏ သတင်းကိုဖတ်ရန်)။ FATF စိုးရိမ်မှုကြောင့် ဖြစ်သလားဆိုသည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ တွေ့ရှိခဲ့သော မည်သည့်ရင်းမြစ်တွင်မျှ မဖော်ပြထားသဖြင့် အကြောင်းရင်းမဟုတ်ဘဲ နောက်ခံအကြောင်းအရာအဖြစ်သာ သဘောထားပါ။
ထုတ်ပြန်ချက်က ကျွန်ုပ်တို့ကို မပြောပြခဲ့သည်များ
- ကျန်ရှိနေသော လုပ်ငန်းစဉ်နှစ်ချက်သည် အဘယ်နည်း။ အစိုးရက ဖြစ်စေ၊ သတင်းမီဒီယာက ဖြစ်စေ အမည်မဖော်ပြထားပါ။
- ၂၀၂၇ ဖေဖော်ဝါရီအတွက် “နောက်ထပ်တိုးတက်မှု” ဆိုသည်မှာ လက်တွေ့တွင် ဘာကိုဆိုလိုသနည်း။ ကျွန်ုပ်တို့ ဖတ်နိုင်ခဲ့သော FATF စာသားတွင် တိုင်းတာနိုင်သော ပန်းတိုင်များ မသတ်မှတ်ထားသလို ဖေဖော်ဝါရီ ရက်စွဲမှာလည်း ဒုတိယအဆင့် သတင်းများမှ ဖြစ်သည်။
- လိမ်လည်မှုစခန်းဆိုင်ရာ တွေ့ရှိချက်များသည် မြန်မာကို ညွှန်ပြနေသလား။ ရရှိနိုင်သော အကျဉ်းချုပ်အရ FATF ၏ အစီရင်ခံစာအသစ်သည် ထိုဖြစ်စဉ်ကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာအနေဖြင့် ဆွေးနွေးထားသည်။
- ပြည်ပဘဏ်များ မည်သို့တုံ့ပြန်နေသနည်း။ အထောက်အထား မပေါ်ထွက်သေးပါ။
- FATF စာသားအပြည့်အစုံ။ FATF ၏ ကိုယ်ပိုင်စာမျက်နှာကို မဖွင့်နိုင်ခဲ့သဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ ဖတ်ရှုချက်သည် FinCEN ၏ ကိုးကားချက်များနှင့် လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ အကျဉ်းချုပ်များအပေါ် မူတည်သည်။ compliance ဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချမှတ်မည့်သူများသည် FATF ထုတ်ပြန်ချက်ကို တိုက်ရိုက်ဖတ်သင့်သည်။
သေးငယ်သော ကွဲလွဲချက်တစ်ခုရှိသည်။ Eleven Media က အစည်းအဝေးကြီးရက်စွဲများကို အောက်တိုဘာ ၂၆ မှ ၃၀ အထိဟု ဖော်ပြသော်လည်း အခြားရင်းမြစ်များက အောက်တိုဘာ ၂၈ မှ ၃၀ အထိဟု ညွှန်းသည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် စတင်ရက်ကို မဖော်ပြဘဲ ရှောင်ခဲ့သည်။ ရင်းမြစ်အားလုံး ကိုက်ညီသည်မှာ ထုတ်ပြန်ချက်ကို အောက်တိုဘာ ၃၀ တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ
မြန်မာသည် FATF အနက်ရောင်စာရင်းတွင် ယခုထိ ရှိနေသေးသလား
ရှိနေပါသည်။ FinCEN ၏ ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၃၀ ထုတ်ပြန်ချက်အရ Burma (မြန်မာ) သည် Iran နှင့် မြောက်ကိုရီးယားတို့နှင့်အတူ call for action စာရင်းတွင် ရှိသော သုံးနိုင်ငံ/ဒေသထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် ဆက်ရှိနေသည်။
အနက်ရောင်စာရင်းဆိုသည်မှာ မြန်မာအပေါ် ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုများ ဆိုလိုသလား
တိုက်ရိုက်မဟုတ်ပါ။ FATF သည် ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှု ချမှတ်သည့် အဖွဲ့အစည်း မဟုတ်ပါ။ မြန်မာသည် ပိုမိုတင်းကျပ်သော ဖောက်သည်စိစစ်မှုကို ဆက်လက်ကျင့်သုံးရမည်ဖြစ်ပြီး “တန်ပြန်အရေးယူမှု အောက်တွင် မရှိ” ဟု FinCEN က ဆိုသည်။ FATF ၏ တောင်းဆိုချက်ကို မည်သို့ အသုံးချမည်ကို နိုင်ငံတစ်ခုချင်းနှင့် ဘဏ်တစ်ခုချင်းက ဆုံးဖြတ်ပြီး အမေရိကန်အဖွဲ့အစည်းများကို ရှိပြီးသား FinCEN နှင့် OFAC လမ်းညွှန်ချက်များကို ဆက်လက်ကိုးကားရန် ပြောထားသည်။
၂၀၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ သတ်မှတ်ချိန်ဆိုသည်မှာ ဘာလဲ
compliance ဆိုင်ရာ ဝက်ဘ်ဆိုက်များ၏ အဆိုအရ ၂၀၂၇ ဖေဖော်ဝါရီအထိ နောက်ထပ်တိုးတက်မှု မရှိလျှင် FATF က တန်ပြန်အရေးယူမှုကို စဉ်းစားမည်။ ယခင်အချိန်ဇယားက ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာကို ညွှန်ပြခဲ့သည်။ “စဉ်းစားမည်” ဆိုသည်မှာ “ချမှတ်မည်” မဟုတ်ပြီး FATF ၏ စကားအပြည့်အစုံကို ကျွန်ုပ်တို့ကိုယ်တိုင် မဖတ်နိုင်ခဲ့ပါ။
မြန်မာသို့ လူတွေ ငွေဆက်လွှဲနိုင်သေးသလား
FinCEN ကိုးကားထားသော FATF စကားရပ်အရ ပိုမိုတင်းကျပ်သော ဖောက်သည်စိစစ်မှုကို ကျင့်သုံးသည့် နိုင်ငံများသည် ငွေလွှဲမှုများနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု ငွေစီးဆင်းမှုများကို “ပြတ်တောက်စေခြင်းလည်းမရှိစေရ၊ တွန့်ဆုတ်စေခြင်းလည်း မရှိစေရ” ဟု သေချာစေသင့်သည်။ ထိုသည်မှာ ငွေလွှဲမှုများ မြန်မည်၊ စစ်ဆေးမှုမရှိဘဲ လွှဲနိုင်မည်ဟူသော ကတိမဟုတ်ပါ။ လက်ရှိလိုအပ်ချက်များကို သင့်ဝန်ဆောင်ပေးသူထံ စုံစမ်းပါ။
မြန်မာသည် FATF လုပ်ငန်းအစီအစဉ်ကို ပြီးစီးပြီလား
မြန်မာအစိုးရနှင့် Eleven Media တို့က အစီအမံ ၁၅ ချက်အနက် ၁၃ ချက် ပြီးစီးပြီဟု ဆိုသည်။ FATF ၏ စာရင်းထည့်သွင်းမှုမှာ ဆက်ရှိနေပြီး ကျန်နှစ်ချက်ကို ဖော်ပြထားသော အများပြည်သူသိ စာရင်းကို ကျွန်ုပ်တို့ မတွေ့ခဲ့ပါ။
နိဂုံး
အောက်တိုဘာ ၃၀ ထုတ်ပြန်ချက်သည် မြန်မာ၏ အဆင့်ကို မမြှင့်ခဲ့သလို စာရင်းမှလည်း မဖယ်ရှားခဲ့ပါ။ တန်ပြန်အရေးယူမှု ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ၂၀၂၇ ဖေဖော်ဝါရီသို့ ရွှေ့ပြီး လိမ်လည်မှုနှင့် ဆက်စပ်သော ငွေကြေးအပေါ် အာရုံစူးစိုက်မှုကို ဆက်ထားခဲ့သည်။ စောင့်ကြည့်ရန် အသုံးဝင်ဆုံးအချက်များမှာ အမည်မဖော်ထားသော လုပ်ငန်းစဉ်နှစ်ချက်၊ တိုးတက်မှုဟု ဘာကိုသတ်မှတ်သည်ဆိုသည့် FATF ၏ အသေးစိတ်၊ ဘဏ်များနှင့် ပိုက်ဆံအိတ်ဝန်ဆောင်ပေးသူများက နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို ပြောင်းလဲမလားဆိုသည်တို့ဖြစ်သည်။ Eleven ၏ “facilitate လုပ်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်” နှင့် FATF ၏ “ပြတ်တောက်စေခြင်းလည်းမရှိစေရ၊ တွန့်ဆုတ်စေခြင်းလည်း မရှိစေရ” ကြား ကွာဟချက်သည် ထုတ်ပြန်ချက်ကိုယ်တိုင်ကို ဖတ်ရန် သတိပေးချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ FATF စာသားအပြည့်အစုံ သို့မဟုတ် ကျန်နှစ်ချက်၏ အမည်များ ရရှိလာပါက ဤဆောင်းပါးကို ပြင်ဆင်ဖြည့်စွက်မည်ဖြစ်သည်။
ရင်းမြစ်များ (အားလုံး ၂၀၂၆ နိုဝင်ဘာ ၄ တွင် ဖတ်ရှုခဲ့သည်): FinCEN သတင်းထုတ်ပြန်ချက်၊ ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၃၀; Eleven Media၊ ၂၀၂၆ နိုဝင်ဘာ ၂; ComplyAdvantage၊ ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၃၀ ထုတ်ဝေ၍ ၂၀၂၆ နိုဝင်ဘာ ၂ တွင် ပြင်ဆင်သည်; RegReportingDesk၊ ၂၀၂၆ နိုဝင်ဘာ ၁; AGBrief၊ ၂၀၂၆ ဇွန် ၂၂; မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းနှင့်ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ရပ်တည်ချက်ကြေညာချက်၊ ၂၀၂၆ ဩဂုတ် ၁ တွင် ဖော်ပြသည်; GNLM၊ ၂၀၂၆ နိုဝင်ဘာ ၄။ FATF ၏ ကိုယ်ပိုင်ထုတ်ပြန်ချက် “High-Risk Jurisdictions subject to a Call for Action – 30 October 2026” (fatf-gafi.org) သည် တရားဝင်စာတမ်းဖြစ်သော်လည်း ကျွန်ုပ်တို့၏ သုတေသနကာလအတွင်း ၎င်း၏ စာမျက်နှာကို မဖွင့်နိုင်ခဲ့သဖြင့် ဤနေရာရှိ FATF စကားရပ်များကို FinCEN မှတစ်ဆင့် ကိုးကားထားသည်။ ဆက်စပ် MTP သတင်းများ: ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၉, ၂၀၂၆ ဩဂုတ် ၂၇, ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၁၆, ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၂၈, ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၁၄။