ဤကော်လံသည် အပတ်စဉ် တစ်ကြိမ် ကျွန်ုပ်တို့ ဖော်ပြခဲ့သော သတင်းများကို ဘေးချင်းယှဉ်ပြီး မော်ကွန်းဟောင်းနှင့် တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးကာ နောင်တွင် ပြန်စစ်နိုင်မည့် အချက်အချို့ကို ဖော်ပြပါသည်။ ယခုတစ်ကြိမ်တွင် လွန်ခဲ့သော တစ်ပတ်အတွင်း သတင်းများကို ခြုံငုံပါမည်။ ဤတစ်ပတ်တွင် gadget အကြောင်းမဟုတ်ဘဲ ငွေကြေးအကြောင်း သတင်းနှစ်ပုဒ် ထွက်ခဲ့ပါသည်။ နှစ်ပုဒ်လုံးကို တွဲဖတ်ကြည့်လျှင် အရာတစ်ခုတည်းကို ဘက်နှစ်ဘက်မှ ကြည့်နေခြင်းဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရပါမည် – မြန်မာ့ငွေကြေးစနစ်ကို ပြင်ပမှ မည်သို့ အကဲဖြတ်နေသနည်း၊ အတွင်းမှ မည်သို့ တင်းကျပ်လာနေသနည်း ဆိုသည့်အချက်ဖြစ်ပါသည်။
FATF က မြန်မာကို Blacklist တွင် ဆက်ထားပြီး သတ်မှတ်ရက်ကို ရွှေ့ခဲ့
၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်တွင် Financial Action Task Force (FATF) သည် မြန်မာကို အီရန်၊ မြောက်ကိုရီးယားတို့နှင့်အတူ “call for action” စာရင်းတွင် ဆက်လက်ထားရှိခဲ့ပါသည်။ အမေရိကန် ဘဏ္ဍာရေးဌာန FinCEN ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ မြန်မာသည် enhanced due diligence (ပိုမိုတင်းကျပ်သော စိစစ်မှု) အောက်တွင် ဆက်ရှိနေပြီး “countermeasures (တန်ပြန်အရေးယူမှု) မဟုတ်” ဟု ဆိုပါသည်။ ၂၀၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ အထိ ထပ်မံတိုးတက်မှု မရှိပါက FATF က countermeasures ကို စဉ်းစားမည်ဟု compliance သတင်းဌာနများက ဖော်ပြကြပါသည်။ ဇွန်လ အစည်းအဝေးအပြီးတွင် ဖော်ပြခဲ့သော သတ်မှတ်ရက်မှာ ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ဖြစ်ခဲ့ပါသည်။ လုပ်ဆောင်ရမည့်အချက် ၁၅ ချက်အနက် ၁၃ ချက် ပြီးစီးပြီဟု မြန်မာအစိုးရနှင့် Eleven Media က ဆိုသော်လည်း ကျန်နှစ်ချက်မှာ ဘာလဲဆိုသည်ကို မည်သည့်ရင်းမြစ်ကမျှ ဖော်ပြမထားပါ။
ယခု ထပ်ဖြည့်ပြောလိုသည်မှာ – မူလဆောင်းပါးတွင် Eleven Media ၏ စကားလုံး (ငွေလွှဲမှုကို “လွယ်ကူစေရန် တိုက်တွန်း”) နှင့် FATF ၏ စကားလုံး (“အနှောင့်အယှက် မဖြစ်စေရ၊ အားမလျှော့စေရ”) ကွာခြားချက်ကို ဆွေးနွေးခဲ့ပါသည်။ နှစ်ရက်အကြာတွင် နောက်ထပ်ကွာဟချက်တစ်ခု ပေါ်လာပါသည်။ မြန်မာ့ကိုယ်ပိုင် စည်းမျဉ်းများက တရားဝင်ငွေစီးဆင်းမှုကို “မလိုအပ်ဘဲ ကျော်လွန်စိစစ်မှု (undue scrutiny)” ပြုလုပ်နေခြင်း ရှိမရှိကိုလည်း စောင့်ကြည့်မည်ဟု FATF က ဆိုထားပါသည်။ အောက်တွင် ဖော်ပြမည့် ဗဟိုဘဏ်၏ ကြေညာချက်အသစ်သည် ထိုစာကြောင်းနှင့် တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်နိုင်သော ပြည်တွင်းစည်းမျဉ်းမျိုး ဖြစ်ပါသည်။ တရားဝင်လမ်းကြောင်းပြင်ပတွင် ဖြစ်စေ၊ တရားဝင်မဟုတ်သော နှုန်းဖြင့် ဖြစ်စေ နိုင်ငံခြားငွေ လဲလှယ်သူများကို ဥပဒေအရ အရေးယူမည်ဟု သတိပေးထားသောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ ပြင်ပ စစ်ဆေးသူများက ယင်းကို ထိန်းချုပ်မှု ပိုကောင်းလာခြင်းဟု မြင်မည်လား၊ သာမန်ငွေပို့သူများအတွက် အခက်အခဲ ပိုများလာခြင်းဟု မြင်မည်လား ဆိုသည်ကို မည်သည့်ဘက်ကမျှ မပြောရသေးပါ။ သို့သော် ယခုအခါ သတင်းနှစ်ပုဒ်ကို တွဲဖတ်ရန် လိုအပ်လာပါပြီ။
ဗဟိုဘဏ်က FX Platform မှတစ်ဆင့် US$2.2 ဘီလီယံ ရောင်းချခဲ့သည်ဟု ဆို
Eleven Myanmar က ဖော်ပြခဲ့သော နိုဝင်ဘာ ၅ ရက်စွဲပါ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် (CBM) က လိုင်စင်မရှိဘဲ နိုင်ငံခြားငွေ ဝယ်ယူ၊ ရောင်းချ၊ လဲလှယ်သူများ သို့မဟုတ် ဗဟိုဘဏ်က သတ်မှတ်သော နှုန်းထားများကို မလိုက်နာသူများကို ဥပဒေအရ အရေးယူမည်ဟု သတိပေးခဲ့ပါသည်။ ၂၀၂၆ ဧပြီမှ နိုဝင်ဘာ ၅ ရက်အထိ FX Online Trading Platform နှင့် လိုင်စင်ရဘဏ်များမှတစ်ဆင့် တင်သွင်းသူများထံ US$2.2212 ဘီလီယံခန့်၊ ယွမ် 1.9071 ဘီလီယံ၊ ဘတ် 6.7128 ဘီလီယံနှင့် ရူပီး 74.5 သန်း ရောင်းချခဲ့သည်ဟုလည်း ဆိုပါသည်။ ဆက်စပ်သတင်းတစ်ပုဒ်တွင် ခွင့်ပြုထားသော သွင်းကုန်များအတွက် အစီအစဉ်အသစ်ကိုလည်း ဖော်ပြထားပါသည် – နိုင်ငံခြားငွေ၏ 30% ကို သွင်းကုန်လိုင်စင် ခွင့်ပြုချိန်တွင်၊ 40% ကို Bill of Lading တင်ပြချိန်တွင်၊ 30% ကို Import Declaration တင်ပြချိန်တွင် ရောင်းချမည် ဖြစ်ပါသည်။
ယခု ထပ်ဖြည့်ပြောလိုသည်မှာ – FATF သတင်းနှင့် ဘေးချင်းယှဉ်ကြည့်လျှင် 30/40/30 အစီအစဉ်သည် ငွေလည်ပတ်မှုအတွက် ကိရိယာ ဖြစ်သလို ခြေရာခံနိုင်ရေး ကိရိယာအဖြစ်လည်း ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။ အရစ်တိုင်းကို စာရွက်စာတမ်းတစ်ခုနှင့် ချိတ်ထားသဖြင့် ရောင်းချသော ဒေါ်လာတိုင်းကို တကယ့် ကုန်တင်ပို့မှုတစ်ခုနှင့် တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးနိုင်ပါသည်။ ယင်းသည် ငွေကြေးခဝါချမှု တိုက်ဖျက်ရေး စစ်ဆေးမှုများက တောင်းဆိုလေ့ရှိသော မှတ်တမ်းမျိုး ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် CBM က FATF ကို အကြောင်းပြချက်အဖြစ် မဖော်ပြခဲ့ပါ၊ ကျွန်ုပ်တို့ကလည်း ယင်းက အကြောင်းရင်းဖြစ်သည်ဟု မဆိုလိုပါ။ သတိပြုစရာ နောက်ဂဏန်းတစ်ခုမှာ ယွမ်ပမာဏ ဖြစ်ပါသည်။ ယွမ် 1.91 ဘီလီယံနီးပါး ဤ platform မှ ဖြတ်သန်းသွားခဲ့ပြီး မြန်မာ့သွင်းကုန်များ မည်သည့်နေရာမှ လာသည်ကို ညွှန်ပြနေပါသည်။ ထိုအချက်နှင့်ပတ်သက်၍ ကျွန်ုပ်တို့၏ မော်ကွန်းဟောင်းတွင် ပြောစရာရှိပါသည်။
မော်ကွန်းဟောင်းမှ – ငွေလဲနှုန်းကို ဈေးကွက်က သတ်မှတ်မည်ဟု ဘဏ်တစ်ခုက ဆိုခဲ့စဉ်
၂၀၂၂ ဧပြီတွင် CB Bank က မြန်မာ-တရုတ် နယ်စပ်ကုန်သည်များအတွက် တရုတ်ယွမ် ကုမ္ပဏီအကောင့်များ ဖွင့်လှစ်ပေးကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့ ဖော်ပြခဲ့ပါသည် (အင်္ဂလိပ်ဘာသာ)။ မူဆယ်ဘဏ်ခွဲမှတစ်ဆင့် ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ သတိထားမိစရာမှာ နှုန်းထား သတ်မှတ်ပုံ ဖြစ်ပါသည်။ နေ့စဉ် ယွမ်/ကျပ် နှုန်းသည် “မူဆယ်ရှိ ယွမ်/ကျပ် ဈေးကွက်ပေါ် မူတည်မည်” ဖြစ်ပြီး တရုတ်ဘဏ်များထံမှ ဈေးကွက်ပေါက်ဈေးကို တစ်နေ့ သုံးကြိမ် တောင်းယူ နှိုင်းယှဉ်ပြီးမှ ဘဏ်၏ကိုယ်ပိုင်နှုန်းကို သတ်မှတ်မည်ဟု ဘဏ်က ဆိုခဲ့ပါသည်။
လေးနှစ်ခွဲအကြာ ယခုအခါတွင် ညွှန်ကြားချက်သည် ဆန့်ကျင်ဘက်သို့ ပြောင်းသွားပါပြီ။ ငွေလဲကောင်တာများ၊ ဘဏ်များနှင့် ဖောက်သည်များသည် ဗဟိုဘဏ်က သတ်မှတ်ပြီး ၎င်း၏ website နှင့် နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများတွင် နေ့စဉ်ထုတ်ပြန်သော နှုန်းထားများကို အသုံးပြုရမည်ဟု ဗဟိုဘဏ်က ဆိုပါသည်။ ၂၀၂၂ တွင် နယ်စပ်ကုန်သည်များ အရှုံးမပေါ်စေရန် ဈေးကွက်နှုန်းကို လိုက်မည်ဟု ဘဏ်တစ်ခုက ပြောခဲ့ပြီး ၂၀၂၆ တွင်မူ တရားဝင်နှုန်းမှလွဲ၍ အခြားနှုန်းကို လိုက်နာခြင်း ကိုယ်တိုင်က သတိပေးခံရသည့်အရာ ဖြစ်လာပါသည်။ CB Bank ၏ ယွမ်ဝန်ဆောင်မှုသည် ယနေ့တိုင် ထိုနည်းဖြင့် နှုန်းသတ်မှတ်နေဆဲလား ဆိုသည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ မသိပါ။ ဤနေရာတွင် နှိုင်းယှဉ်ထားသည်မှာ ထိုစဉ်က ကြေညာခဲ့သည့်အရာနှင့် ယခု ကြေညာနေသည့်အရာ ဖြစ်ပါသည်။
FATF ဘက်နှင့် ကိုက်ညီသော မော်ကွန်းဆောင်းပါး နောက်တစ်ပုဒ်လည်း ရှိပါသည်။ ၂၀၂၃ ဩဂုတ်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော KBank နှင့် KBZ Bank တို့က ထိုင်းမှ KBZPay သို့ app မှ app ငွေလွှဲဝန်ဆောင်မှု စတင်ခြင်း ဖြစ်ပါသည် (အင်္ဂလိပ်ဘာသာ)။ ထိုင်းတွင်နေထိုင်သော မြန်မာနိုင်ငံသားများသည် တစ်လလျှင် ကျပ် ၁၀၀,၀၀၀ မှ ၂၀၀,၀၀၀ ခန့် အိမ်သို့ ပို့လေ့ရှိကြောင်း KBank ဥက္ကဋ္ဌက ပြောခဲ့ပြီး ဤဝန်ဆောင်မှုတွင် သက်ဆိုင်ရာ ငွေလဲနှုန်းကို မြန်မာဘာသာဖြင့် ကြည့်ရှုနိုင်သည်ဟု ဆိုခဲ့ပါသည်။ ယင်းသည် FATF ၏ မှတ်ချက်တွင် “အနှောင့်အယှက် မဖြစ်စေရ၊ အားမလျှော့စေရ” ဟု ဆိုထားသော တရားဝင်ငွေလွှဲမှုမျိုး အတိအကျ ဖြစ်ပါသည်။ တရားဝင်နှုန်းနှင့် ဈေးကွက်နှုန်း ပြဿနာသည် တင်သွင်းသူထက် အလုပ်သမား တစ်ဦးချင်းစီအပေါ် တိုက်ရိုက်ကျရောက်သည့် ငွေစီးဆင်းမှုမျိုးလည်း ဖြစ်ပါသည်။
စောင့်ကြည့်ရမည့် အချက်
အချက်အသစ် နှစ်ခု –
- ၂၀၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ အစည်းအဝေးမတိုင်မီ FATF ၏ ကျန်ရှိနေသော လုပ်ဆောင်ချက် နှစ်ချက်ကို တစ်စုံတစ်ယောက်က ဖော်ပြမည်လား။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဗဟိုဘဏ် သို့မဟုတ် FATF ကိုယ်တိုင် ထုတ်ပြန်နိုင်ပါသည်။ ထိုအချိန်အထိ ကျန်ရှိနေသော ကွာဟချက်သည် စာရွက်စာတမ်းကိစ္စလား၊ ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ပြဿနာလား ခွဲခြား၍ မရပါ။
- FX platform ကို မည်သူ အသုံးပြုနိုင်သည်၊ “လိုအပ်သော” သွင်းကုန်ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း ဆိုသည်ကို ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်မည်လား။ ၂၀၂၆ နှစ်ကုန်မတိုင်မီ လုပ်ငန်းအရွယ်အစား သို့မဟုတ် သွင်းကုန်အမျိုးအစားဆိုင်ရာ စံနှုန်းများ ထွက်ပေါ်လာမည်လား။ ကျွန်ုပ်တို့ ဖတ်ခဲ့သော သတင်းများတွင် နှစ်ခုစလုံး မပါဝင်ခဲ့ပါ။
ယခင်အချက်များကို ပြန်စစ်ခြင်း – ပြီးခဲ့သည့်အပတ်တွင် နိုဝင်ဘာ ၁ ရက်မှ ပြန်လည်ကောက်ခံမည့် ရန်ကုန် ကားရပ်နားခအတွက် ဇုန်တိုင်း၏ ငွေပေးချေနည်းကို ရှင်းလင်းစွာ ထုတ်ပြန်မည်လား ဟု မေးခဲ့ပါသည်။ နိုဝင်ဘာ ၇ ရက်က web ရှာဖွေမှုတွင် မည်သည့်ဘက်မှ သတင်းအသစ် မတွေ့ရသဖြင့် ဤအချက်ကို ဆက်လက်စောင့်ကြည့်ပါမည်။ အွန်လိုင်း ရွှေရောင်းချမှု ဖမ်းဆီးအရေးယူမှုလည်း အလားတူပင်ဖြစ်ပြီး နိုဝင်ဘာလအတွင်း အရေးယူမှု သတင်း မတွေ့ရပါ။ ထို့ပြင် ဘဏ်များကို မိုဘိုင်းငွေပေးချေမှု app များ နိုင်ငံခြားတွင် အသုံးမပြုနိုင်အောင် ပိတ်ရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်ဟု စက်တင်ဘာတွင် ဖော်ပြခဲ့သော သတင်းကိုလည်း ဗဟိုဘဏ် သို့မဟုတ် ဝန်ဆောင်မှုပေးသူ လေးဦးထံမှ အတည်ပြုချက် မရသေးပါ။ FATF ၏ “undue scrutiny” စကားရပ်က ထိုမေးခွန်းကို ရှုထောင့်အသစ်ဖြင့် ကြည့်စေသော်လည်း အဖြေကိုမူ မပေးနိုင်ပါ။
ဤကော်လံအကြောင်း
ဤသည်မှာ Myanmar Tech Press ၏ အပတ်စဉ် ခြုံငုံသုံးသပ်ချက် ကော်လံ ဖြစ်ပါသည်။ လွန်ခဲ့သော တစ်ပတ်အတွင်း သတင်းများကို အချင်းချင်းနှင့်လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၇ ခုနှစ်ကတည်းက စုဆောင်းထားသော မော်ကွန်းဟောင်းနှင့်လည်းကောင်း ချိတ်ဆက်ပြီး နောင်ထုတ်များတွင် ပြန်စစ်နိုင်မည့် အချက်များဖြင့် အဆုံးသတ်ပါသည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် သတင်းဆောင်းပါး တစ်ပတ်လျှင် နှစ်ပုဒ်ခန့် ဖော်ပြပြီး ဤကော်လံတွင် ရက်အနည်းငယ်စာ နောက်ခံအကြောင်းအရာ ထပ်ဖြည့်ကာ ပြန်လည်သုံးသပ်ပါသည်။ ယခင်ထုတ်များကို ဆောင်းပါးကဏ္ဍတွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။