မြန်မာ အင်တာနက် လွတ်လပ်ခွင့် 2026: ရမှတ် 9/100 မပြောင်း၊ လက်တွေ့ ပိုဆိုးနေပုံရ

Freedom House က Freedom on the Net 2026 အကဲဖြတ်ချက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံကို 100 မှတ်အနက် 9 မှတ်ပေးထားပြီး ယခင်နှစ်နှင့် တူညီကာ အဆင့်အတန်းမှာ “Not Free” အဖြစ်ပင် ဆက်ရှိနေကြောင်း အဖွဲ့အစည်း၏ 2026 နိုင်ငံစာမျက်နှာတွင် ဖော်ပြထားသည်။ 2026 ခုနှစ် အောက်တိုဘာ 22 ရက်တွင် ရလဒ်ကို ဖော်ပြခဲ့သော The Irrawaddy ကမူ ဤသည်မှာ 9 မှတ်ဖြင့် ဆက်တိုက်သုံးနှစ်မြောက်ဖြစ်ကြောင်း ဆိုပြီး အင်တာနက်သုံးစွဲသူများအတွက် ကမ္ဘာ့အဆိုးဆုံး ပတ်ဝန်းကျင်ဟု ခေါ်ဆိုထားသည်။ Freedom House ၏ စကားလုံးက ပိုသတိထားထားပြီး “ကမ္ဘာ့အဆိုးဆုံးများထဲမှ တစ်ခု” (one of the world’s worst) ဟုသာ ဆိုသည်။

ရမှတ်မပြောင်းလျှင် ခေါင်းစဉ်ကလည်း “ဘာမှမပြောင်းဘူး” ဟု ထွက်လာတတ်သည်။ ဒါက မှားယွင်းသော ဖတ်ရှုမှုဖြစ်သည်။ မြန်မာက စကေး၏ အောက်ခြေနားသို့ ရောက်နေပြီဖြစ်သောကြောင့် ခေါင်းစဉ်ကိန်းဂဏန်း ထပ်ကျစရာ နေရာမရှိတော့ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် လုပ်ငန်း၊ ကွန်ရက် သို့မဟုတ် ငွေပေးချေမှုထုတ်ကုန် လုပ်ကိုင်နေသူများအတွက် ပိုအသုံးဝင်သည့် မေးခွန်းမှာ အောက်ခြေတွင် ဘာတွေ ပြောင်းလဲသွားသလဲ ဆိုသည်ပင်။ 2026 ခုနှစ် သတင်းဖော်ပြချက်များမှ အချက်အလက် သုံးခုက ဤမေးခွန်းကို ဖြေပေးပြီး တစ်ခုချင်းစီတွင် နည်းပညာစာဖတ်သူများအတွက် လက်တွေ့အဓိပ္ပာယ် ရှိသည်။

ရမှတ် 9/100 မပြောင်းခြင်းက အများကြီး ဖုံးထားသည်

Freedom House က စုစုပေါင်းရမှတ်ကို အပိုင်းသုံးပိုင်း ခွဲထားသည်။ 2026 တွင် မြန်မာအတွက် Obstacles to Access 25 အနက် 2၊ Limits on Content 35 အနက် 5၊ Violations of User Rights 40 အနက် 2 ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ဒီအပိုင်းသုံးခုအနက် နှစ်ခုမှာ အများဆုံးရမှတ် 25 နှင့် 40 နှင့် နှိုင်းစာလျှင် တစ်လုံးတည်းသော ဂဏန်းသာ ရှိသည်။ နုတ်စရာ တကယ်ပင် မကျန်တော့ပါ။

The Irrawaddy က သမိုင်းကြောင်းကို ပြန်ချပြထားသည်။ ရမှတ်သည် 2019 တွင် 36 ရှိခဲ့ပြီး အာဏာသိမ်းပြီးနောက် 2021 တွင် 17 သို့ ကျဆင်းကာ 2024 မှစ၍ 9 ဖြစ်နေသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ တိုင်းတာနိုင်သော ကျဆင်းမှု အများစုသည် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ပထမနှစ်များတွင် ဖြစ်ပြီး အညွှန်းကိန်းက အောက်ခြေနားတွင် ကပ်နေသည်မှာ ကြာပြီ။ ကပ်နေသော အညွှန်းကိန်းသည် နောက်ထပ် ဆိုးလာမှုကို ဖော်ထုတ်ရန် ကိရိယာကောင်းမဟုတ်ပါ။

သတိထားရမည့် ဒုတိယအကြောင်းရင်းလည်း ရှိသည်။ Freedom House က 2026 မြန်မာအစီရင်ခံစာကို “abridged” (အတိုချုပ်) ဟု သတ်မှတ်ထားပြီး စာဖတ်သူများကို 2024 နှင့် 2025 အပြည့်အစုံ အစီရင်ခံစာများသို့ လမ်းညွှန်ထားသည်။ 2026 စာမျက်နှာတွင် မြို့နယ်အရေအတွက် သို့မဟုတ် ဖမ်းဆီးမှုအရေအတွက် မပါပါ။ ထို့ကြောင့် ဘာတွေ ပိုဆိုးလာသည်ကို ပြသော ကိန်းဂဏန်းများကို အခြားအရင်းအမြစ်များမှ ယူရသည်။ ဤဆောင်းပါး၏ ကျန်အပိုင်းတွင် The Irrawaddy က ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း Athan၊ Data for Myanmar နှင့် စစ်ကောင်စီ၏ ကိုယ်ပိုင်ထုတ်ပြန်ချက်များကို အသုံးပြုရသည်မှာ ထို့ကြောင့်ဖြစ်သည်။

Freedom House ၏ အနှစ်ချုပ်တွင် အဓိကတွန်းအားများကို အမည်ပေးဖော်ပြထားသည်။ စစ်တပ်သည် အဓိကဝန်ဆောင်မှုပေးသူအားလုံးကို တိုက်ရိုက်နှင့် သွယ်ဝိုက်၍ ထိန်းချုပ်ထားဆဲဖြစ်ပြီး ဤအခြေအနေက အစုလိုက်အပြုံလိုက် ဆင်ဆာဖြတ်ခြင်းနှင့် စောင့်ကြည့်ခြင်းကို ဖြစ်စေသည်၊ ရွေးကောက်ပွဲကာလတွင် သတင်းဝက်ဘ်ဆိုက်များ၊ လူမှုမီဒီယာပလက်ဖောင်းများနှင့် ဆင်ဆာကျော်ကိရိယာများကို ပိတ်ဆို့မှု ပိုများလာသည်၊ ဒေသအလိုက် အင်တာနက်ဖြတ်တောက်မှုများ ရှိသည်၊ ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေသစ်အရ အွန်လိုင်းပေါ် ထုတ်ဖော်ပြောဆိုမှုကြောင့် လူများကို ဖမ်းဆီးထောင်ချခဲ့သည်၊ ပဋိပက္ခကြားတွင် ဆက်သွယ်ရေးအခြေခံအဆောက်အအုံ ပျက်စီးမှု ဆက်ဖြစ်နေသည် ဟု ဆိုသည်။

ဆက်သွယ်ရေးဖြတ်တောက်မှု: မြို့နယ် 80 ဝန်းကျင်မှ စောင့်ကြည့်သည့် 358 အနက် 140 သို့

အခြေအနေ ပိုဆိုးလာကြောင်း အထင်ရှားဆုံး လက္ခဏာမှာ ချိတ်ဆက်မှုကိုယ်တိုင်ပင်ဖြစ်သည်။ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်အဖွဲ့ Athan က စောင့်ကြည့်ထားသော မြို့နယ် 358 ခုအနက် 140 ခုတွင် ဆက်သွယ်ရေးဖြတ်တောက်မှု ကြုံနေရပြီး ထိခိုက်ခံရသော မြို့နယ်အများစုတွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေသည်ဟု ဆိုကြောင်း 2026 အောက်တိုဘာတွင် The Irrawaddy က ဖော်ပြခဲ့သည်။

Athan ၏ အရင်ရေတွက်မှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ။ 2024 မတ်လတွင် The Irrawaddy က ဖော်ပြခဲ့သည်မှာ Athan ၏ အဆိုအရ စစ်ကောင်စီသည် ရခိုင်မြို့နယ် 17 ခုလုံး၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ် 34 ခုအနက် 27 ခု၊ ကယားမြို့နယ် 7 ခုအနက် 5 ခု အပါအဝင် မြို့နယ် 80 ဝန်းကျင်တွင် အင်တာနက်နှင့် ဖုန်းလိုင်းများကို ဖြတ်တောက်ထားသည်။ ထိုအစီရင်ခံစာတွင် ဖြတ်တောက်မှုများ တစ်ပုံစံတည်း မဟုတ်ကြောင်းလည်း ဖော်ပြထားသည်။ တချို့နေရာတွင် အင်တာနက်နှင့် ဖုန်း နှစ်မျိုးလုံး ပျက်သည်၊ တချို့တွင် မိုဘိုင်းအင်တာနက်သာ ပျက်သည်၊ တချို့တွင် ဆက်သွယ်ရေးအချက်ပြ အားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် နှေးကွေးခြင်း ဖြစ်သည်။

“80 ဝန်းကျင်” မှ 140 သို့ ရောက်ခြင်းက သိသိသာသာ တိုးလာသလို မြင်ရသော်လည်း တိကျသောကိန်းဂဏန်းအဖြစ်မဟုတ်ဘဲ ညွှန်ပြချက်အဖြစ်သာ ယူသင့်သည်။ 2024 ရေတွက်မှုက စောင့်ကြည့်မြို့နယ် 358 ခု တူညီသောအစုကို သုံးထားသလားဆိုသည်ကို အရင်းအမြစ်များက မဖော်ပြထားပါ။ The Irrawaddy ကလည်း Athan ၏ အသစ်ရေတွက်မှု ရက်စွဲကို မပေးထားပါ။ နည်းလမ်းနှင့် အခြေခံစုစုပေါင်းတို့ ကွဲနိုင်သည်။ 358 သည် Athan စောင့်ကြည့်သည့်အစုသာဖြစ်ပြီး တရားဝင်စုစုပေါင်း မဟုတ်နိုင်သောကြောင့် 140 ကို 358 ဖြင့် စား၍ တစ်နိုင်ငံလုံး ရာခိုင်နှုန်းအဖြစ် ပြောခြင်းလည်း မှားလိမ့်မည်။ ဘေးကင်းစွာ ပြောနိုင်သည်မှာ Athan ဖော်ပြသော ထိခိုက်ခံရသည့် မြို့နယ်အရေအတွက်သည် 2024 အစောပိုင်းထက် 2026 နှောင်းပိုင်းတွင် များစွာ မြင့်မားနေသည် ဆိုသည်ပင်။

လက်တွေ့အကျိုးဆက်က စိတ်ကူးယဉ်ဆန်သည် မဟုတ်ပါ။ 2024 အစီရင်ခံစာတွင် Athan က ရခိုင်၏ ထိခိုက်ခံရသောနေရာများတွင် ဘဏ်ဝန်ဆောင်မှုနှင့် အွန်လိုင်းငွေလွှဲမှုများ ရပ်သွားခဲ့သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ Myanmar Internet Project မှ ဒစ်ဂျစ်တယ်အခွင့်အရေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသူ Thit Nyan က The Irrawaddy သို့ “ဤသည်မှာ အလွန်စိုးရိမ်ဖွယ်အခြေအနေဖြစ်သည်… ပြည်သူအတွက် ဘဝနှင့်သေခြင်း ပြဿနာဖြစ်သည်” ဟု ပြောခဲ့သည်။ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအချက်အလက်များအတွက်ရော ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေး၊ ငွေလွှဲခြင်းကဲ့သို့ အခြေခံဝန်ဆောင်မှုများအတွက်ပါ ပြည်သူများက မိုဘိုင်းနှင့် အင်တာနက်ကို မှီခိုနေရသည်ဟု သူက ထောက်ပြခဲ့သည်။

ပြတ်တောက်မှုတိုင်းက နိုင်ငံရေးဆုံးဖြတ်ချက် မဟုတ်ပါ။ ရေကြီးခြင်း၊ မုန်တိုင်းနှင့် ပဋိပက္ခကြောင့် ပျက်စီးခြင်းတို့ကြောင့်လည်း ကွန်ရက်များ ကျသွားတတ်သည်။ ဤသို့သော ဖြစ်ရပ်တစ်ခုကို Dawei Floods Disrupt Phone and Internet Service တွင် ဖော်ပြခဲ့ဖူးသည်။ သို့သော် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးအတွက်မူ ခြားနားချက်ထက် ရလဒ်က ပိုအရေးကြီးသည်။ သင့်ဖောက်သည်၊ ဆိုင်ခွဲ သို့မဟုတ် ပေးသွင်းသူများ ထိခိုက်ခံရသောမြို့နယ်တွင် ရှိနေပါက ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် သင့်ချိတ်ဆက်မှုဆိုင်ရာ ခန့်မှန်းချက်များ ပျက်ပြားသွားမည်ဖြစ်သည်။

24 နာရီ စောင့်ကြည့်ရေးကော်မတီနှင့် ဗဟိုဘဏ် ပါဝင်နေရခြင်း

ဒုတိယပြောင်းလဲမှုမှာ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ဖြစ်သည်။ 2026 ဇွန်လ 30 ရက်စွဲပါ The Irrawaddy အစီရင်ခံစာအရ စစ်ကောင်စီသည် အွန်လိုင်းလှုပ်ရှားမှုများကို နာရီပတ်လုံး စောင့်ကြည့်ရန် ကော်မတီတစ်ရပ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဤကော်မတီကို ပြည်ထဲရေးဒုတိယဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ် Min Thu ဦးဆောင်ပြီး သတင်းအချက်အလက်ဝန်ကြီးဌာနက 2026 ဧပြီ 28 ရက်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြောင်း ပြောသည်။ အရာရှိများက ရည်ရွယ်ချက်ကို “သတင်းတုများ၊ သတင်းမှားများ၊ မသင့်လျော်သောအကြောင်းအရာများနှင့် နိုင်ငံရေးတိုက်ခိုက်မှုများ” ကို စောင့်ကြည့်ရန်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။

နည်းပညာစာဖတ်သူများအတွက် စိတ်ဝင်စားစရာ အပိုင်းမှာ အဖွဲ့ဝင်စာရင်းဖြစ်သည်။ The Irrawaddy အဆိုအရ ဆက်သွယ်ရေး၊ ဥပဒေရေးရာ၊ သတင်းအချက်အလက်ဝန်ကြီးဌာနများမှ၊ စစ်ရေးထောက်လှမ်းရေးမှ၊ ဗဟိုဘဏ်မှ အကြီးတန်းအရာရှိများ ပါဝင်သည်။ တူညီသော အစီရင်ခံစာတွင် ဆက်သွယ်ရေးအော်ပရေတာများနှင့် ဘဏ်များသည် စစ်ကောင်စီ၏ ညွှန်ကြားချက်များကို ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် ဥပဒေအရ ဝတ္တရားရှိသည်ဟုလည်း ဖော်ပြထားသည်။

အင်တာနက်စောင့်ကြည့်ရေးကော်မတီတွင် ဗဟိုဘဏ်ပါခြင်းမှာ ပုံမှန်တွဲဖက်မှု မဟုတ်ပါ။ ရရှိနိုင်သော သတင်းဖော်ပြချက်များကို ကြည့်၍ ကော်မတီတွင် ဗဟိုဘဏ်၏ အခန်းကဏ္ဍက ဘာလဲဆိုသည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ မပြောနိုင်ပါ၊ အရင်းအမြစ်များကလည်း မဖော်ပြပါ။ ဤအတွဲက ပြနေသည်မှာ ငွေပေးချေမှုစနစ်ကို တာဝန်ယူသူများနှင့် အွန်လိုင်းအကြောင်းအရာကို တာဝန်ယူသူများ ယခု စားပွဲတစ်ခုတည်းတွင် ထိုင်နေကြပြီဆိုသည့်အချက်ပင်ဖြစ်သည်။ စာဖတ်သူများ သီးခြားသတင်းများအဖြစ် ထင်ခဲ့နိုင်သည့် အင်တာနက်ထိန်းချုပ်မှုနှင့် ငွေကြေးထိန်းချုပ်မှုဟူသော ကြိုးနှစ်ချောင်းသည် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ချိတ်ဆက်မှု တစ်ခု ရှိနေသည်။

ဤအချက်က ကျွန်ုပ်တို့ ယခင်ဖော်ပြခဲ့သည့် အကြောင်းအရာတစ်ခုနှင့် ဆက်စပ်သည်။ စက်တင်ဘာလတွင် ဗဟိုဘဏ်က K-Pay၊ Wave Money နှင့် အခြားငွေပေးချေမှုအက်ပ်များကို ပြည်ပတွင် အလုပ်မလုပ်စေရန် ဘဏ်များကို ညွှန်ကြားခဲ့သည်ဟူသော သတင်းကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဤဖြစ်ရပ်နှစ်ခု ဆက်စပ်သည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့ မဆိုပါ၊ အရင်းအမြစ်များကလည်း မဆိုပါ။ သို့သော် ဘဏ်များနှင့် ဆက်သွယ်ရေးအော်ပရေတာများ နှစ်ဖက်စလုံး ညွှန်ကြားချက်ကို လိုက်နာရန် ဥပဒေအရ ပြဋ္ဌာန်းခံထားရပါက တစ်ဖက်တွင် ဆုံးဖြတ်လိုက်သော အပြောင်းအလဲ၊ ဥပမာ ပိတ်ဆို့မှု၊ ကန့်သတ်ချက် သို့မဟုတ် ဒေတာတောင်းခံမှုသည် မည်သည့်လမ်းကြောင်းမှမဆို ဖောက်သည်များထံ ရောက်လာနိုင်သည်။

ပလက်ဖောင်းကန့်သတ်ချက်များတွင်လည်း ဤအကြောင်းပင် သက်ဆိုင်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ TikTok ကန့်သတ်မှု သတင်းတွင် သိရှိထားသည်များနှင့် မသိရသေးသည်များကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ အော်ပရေတာများ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် ဥပဒေဝတ္တရားရှိခြင်းသည် ထိုကန့်သတ်ချက်များကို ကွန်ရက်အဆင့်တွင် အကောင်အထည်ဖော်နိုင်စေသည့် ယန္တရားဖြစ်သော်လည်း မည်သည့်ကန့်သတ်ချက်ကို မည်သို့ အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်ဆိုသည့် သက်သေ ကျွန်ုပ်တို့တွင် မရှိပါ။

21,369 နှင့် 2,000 ကျော်: အဖမ်းအဆီးကိန်းဂဏန်းနှစ်ခုလုံး မှန်နိုင်ပုံ

တတိယအချက်အလက်သည် အမှားဖတ်မှတ်ခံရဖွယ်ရှိဆုံး ဖြစ်သည်။ အထက်ပါ The Irrawaddy အစီရင်ခံစာအရ 2026 ဇွန်လ 18 ရက်တွင် ဗိုလ်ချုပ် Min Thu က အောက်လွှတ်တော်သို့ 2024 မှ 2026 မေလအထိ “နိုင်ငံရေးတိုက်ခိုက်မှုများ၊ မသင့်လျော်သောအကြောင်းအရာများ၊ သတင်းတုများနှင့် သတင်းမှားများ ပို့စ်တင်ခြင်း” အတွက် အွန်လိုင်းအသုံးပြုသူ 21,369 ဦးကို စစ်ကောင်စီက အရေးယူခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ The Irrawaddy ၏ အဆိုအရ ထိုသူများအနက် 20,000 နီးပါးကို အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးပုဒ်မများဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့ပြီး ခုခံတွန်းလှန်ရေးအဖွဲ့များကို ငွေကြေးထောက်ပံ့သည် သို့မဟုတ် ပံ့ပိုးသည်ဟု စွပ်စွဲခံရကာ ကျန်သူများမှာ ပြစ်မှုဆိုင်ရာဥပဒေအရ ပုန်ကန်လှုံ့ဆော်မှုဆိုင်ရာ စွဲချက်များ ကြုံခဲ့ရသည်။

တစ်ဖက်တွင် Data for Myanmar က The Irrawaddy မှ အောက်တိုဘာတွင် ဖော်ပြသည့်အတိုင်း 2021 အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း 2026 စက်တင်ဘာအထိ စစ်ကောင်စီကို ဝေဖန်သော သို့မဟုတ် အာဏာဆန့်ကျင်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ထောက်ခံသော ပို့စ်များ၊ မှတ်ချက်များ မျှဝေခဲ့သည့်အတွက် အွန်လိုင်းအသုံးပြုသူ 2,000 ကျော်ကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့ကြောင်း၊ အများစုမှာ Facebook ပေါ်တွင် ဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။ ပြစ်မှုဆိုင်ရာဥပဒေ ပုဒ်မ 505A၊ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေတို့ကို အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း ကိုးကားထားသည်ဟု ဆိုသည်။ ၎င်းတို့မှာ စစ်ကောင်စီက အွန်လိုင်းဝေဖန်သူများကို ဖမ်းဆီးရာတွင် အများအားဖြင့် အားကိုးသည့် ဥပဒေများဖြစ်ကြောင်း The Irrawaddy က ဖော်ပြသည်။ Data for Myanmar ကမူ 2026 တွင် အွန်လိုင်းပေါ်၌ နိုင်ငံရေးအမြင်ကို ထုတ်ဖော်ရုံသာ ပြောဆိုသူများကိုပါ ပစ်မှတ်ထားရန် စစ်ကောင်စီက နယ်ပယ်ကို ချဲ့ထွင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။

ဤကိန်းဂဏန်းနှစ်ခု ဆန့်ကျင်နေသလို ထင်ရသော်လည်း ရရှိနိုင်သော သတင်းဖော်ပြချက်များက မည်သည့်တစ်ခုမှ မှားသည်ဟု အတည်မပြုပါ။ အနည်းဆုံး သုံးနည်းဖြင့် ကွာခြားသည်။

ကာလ။ စစ်ကောင်စီ၏ ကိန်းဂဏန်းက 2024 မှ 2026 မေလအထိ ဖြစ်သည်။ Data for Myanmar ၏ ရေတွက်မှုက 2021 အာဏာသိမ်းမှုမှ 2026 စက်တင်ဘာအထိ ဖြစ်သည်။
ဘာကို ရေတွက်သည်။ “Took action against” (အရေးယူခဲ့သည်) ဆိုသည်မှာ ကျယ်ပြန့်သော စီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာ စကားစုဖြစ်ပြီး “detained” (ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်) နှင့် မတူပါ။ စစ်ကောင်စီ၏ ကိန်းဂဏန်းမှာ ၎င်းက အရေးယူခဲ့သည်ဟု ဆိုသူများဖြစ်ပြီး Data for Myanmar က ပို့စ်များ သို့မဟုတ် မှတ်ချက်များကြောင့် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသူများကို ရေတွက်သည်။
ဘယ်သူ ရေတွက်သည်။ တစ်ခုက ဥပဒေပြုလွှတ်တော်တစ်ရပ်သို့ အစိုးရ၏ ထုတ်ပြန်ချက်ဖြစ်ပြီး အခြားတစ်ခုက စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့၏ မှတ်တမ်းတင်ထားသော အမှုများဖြစ်သည်။ နှစ်ခုလုံးကို ပြင်ပမှ လွတ်လပ်စွာ အတည်ပြု၍ မရနိုင်ဘဲ သတင်းဖော်ပြချက်များကလည်း နှစ်ခုကို ချိန်ညှိမပေးထားပါ။

ရိုးသားစွာ အကျဉ်းချုပ်ရလျှင် စစ်ကောင်စီ၏ ကိုယ်ပိုင်ကိန်းဂဏန်းသည် မှတ်တမ်းတင်ထားသော ဖမ်းဆီးမှုများထက် အဆဆယ်ဆမက ပိုကြီးပြီး ကွာဟချက်က မည်သည့်ဘက်၏ အမှားထက် ကာလနှင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ ကွဲပြားခြင်းကို ပြနေဖွယ်ရှိသည်။ သတိပြုစရာမှာ စစ်ကောင်စီကိုယ်တိုင်က သောင်းချီသော ကိန်းဂဏန်းတစ်ခုကို ဆန္ဒအလျောက် ထုတ်ပြောခြင်းနှင့် The Irrawaddy ၏ အဆိုအရ ထိုအမှုအားလုံးနီးပါးတွင် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးစွဲချက်များ ပါဝင်ခြင်း ဖြစ်သည်။

မိုဘိုင်းငွေကြေး၊ VPN အသုံးပြုသူများနှင့် ချိတ်ဆက်မှုကို မှီခိုသောလုပ်ငန်းများအတွက် ဘာကို ဆိုလိုသနည်း

အောက်ပါအချက်များသည် ဥပဒေအကြံဉာဏ် မဟုတ်ပါ။ ဖော်ပြထားသော အချက်အလက်များအပေါ် အခြေခံသည့် အန္တရာယ်ဖတ်ရှုချက်သာ ဖြစ်သည်။

မိုဘိုင်းငွေကြေးနှင့် ဘဏ်လုပ်ငန်း။ အော်ပရေတာများနှင့် ဘဏ်များက ညွှန်ကြားချက်များကို ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်ပြီး ဗဟိုဘဏ်က အွန်လိုင်းလှုပ်ရှားမှုကို စောင့်ကြည့်သည့် ကော်မတီတွင် ပါဝင်နေပါက ငွေပေးချေမှုဝန်ဆောင်မှုများသည် ချိတ်ဆက်မှုနှင့် တူညီသော ထိန်းချုပ်မှုကွင်းဆက်ပေါ်တွင် မှီခိုနေရသည်။ 2024 ရခိုင်ဥပမာတွင် Athan က ကွန်ရက်နှင့်အတူ ငွေလွှဲမှုများလည်း ရပ်သွားခဲ့သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ငွေကောက်ခံရန် သို့မဟုတ် လစာပေးရန် မိုဘိုင်းပိုက်ဆံအိတ်ကို အားကိုးသည့် လုပ်ငန်းသည် မြို့နယ်အဆင့် ဖြတ်တောက်မှုဆိုသည်မှာ ငွေပေးချေမှု ပျက်ကွက်ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်ဟု ယူဆထားသင့်ပြီး ဒစ်ဂျစ်တယ်မဟုတ်သော အရန်နည်းလမ်းတစ်ခု ထားရှိသင့်သည်။

VPN အသုံးပြုသူများ။ The Irrawaddy က Facebook နှင့် အခြားကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်သုံးသော ပလက်ဖောင်းများသို့ ဝင်ရောက်ရန် အသုံးပြုသူများသည် VPN လိုအပ်ကြောင်းနှင့် စစ်ကောင်စီက VPN အသုံးပြုမှုကို ပြစ်မှုဖြစ်စေခဲ့ကြောင်း ဆိုသည်။ Freedom House ကမူ ရွေးကောက်ပွဲကာလတွင် ဆင်ဆာကျော်ကိရိယာများကို ပိတ်ဆို့မှု ပိုများလာသည်ဟု ဆိုသည်။ ဤနှစ်ချက်ပေါင်းလျှင် ပိတ်ထားသောဝန်ဆောင်မှုများသို့ ဝင်ရောက်ရန် လူအများသုံးသော နည်းလမ်းကိုယ်တိုင်ပင် ဖိအားခံနေရပြီး The Irrawaddy အဆိုအရ VPN အသုံးပြုမှုကို ပြစ်မှုဖြစ်စေထားသောကြောင့် အန္တရာယ်သည် နည်းပညာအရသာမက ဥပဒေအရလည်း ဖြစ်သည်။ အလုပ်အတွက် ထိုကိရိယာများကို မှီခိုရသော စာဖတ်သူများသည် ကိုယ်တိုင်နှင့် ဝန်ထမ်းများ ရင်ဆိုင်ရနိုင်သော အန္တရာယ်ကို နားလည်ထားသင့်သည်။

ချိတ်ဆက်မှုလိုအပ်သော လုပ်ငန်းများ။ ကလောက်ဒ်ကိရိယာများ၊ အွန်လိုင်းဈေးကွက်များ၊ အဝေးမှ အလုပ်လုပ်သည့်အဖွဲ့များနှင့် ပို့ဆောင်ရေးအက်ပ်များအားလုံးက တည်ငြိမ်သော ချိတ်ဆက်မှုကို ယူဆထားကြသည်။ Athan ၏ 358 အနက် 140 ကိန်းဂဏန်းသည် တိကျမှု မရှိနိုင်သော်လည်း ယုံကြည်စိတ်ချရမှုမရှိသော ဝန်ဆောင်မှုနေရာများ ကျယ်ပြန့်ပြီး တိုက်ပွဲဖြစ်ရာဒေသများနှင့် အတော်များများ ထပ်နေသည်ကို အော်ပရေတာများအား ပြောပြနေသည်။ ထိုအခြေအနေကို ထည့်သွင်းစီစဉ်ရာတွင် အော့ဖ်လိုင်းမုဒ်များ၊ ပြန်ကြိုးစားရလွယ်ကူသော ဒီဇိုင်းနှင့် မြို့ကြီးများပြင်ပတွင် ဝန်ဆောင်မှုအဆင့်ကတိကဝတ်များအပေါ် သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော မျှော်လင့်ချက်များ ပါဝင်ရမည်။

လုံခြုံရေးနှင့် ဆိုက်ဘာဖြစ်ရပ်များ။ ပစ်မှတ် ခုနစ်ခု တိုက်ခိုက်ခံရသော်လည်း ဘယ်သူ့အမည်မျှ မဖော်ပြသည့် ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်မှု ဖမ်းဆီးမှုအကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့၏ သတင်းက ဤနယ်ပယ်တွင် တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်များနှင့်အတူ ပြည်သူသို့ ပေးသောအသေးစိတ်သည် မည်မျှနည်းသည်ကို ပြသသည်။ အထက်ပါ စောင့်ကြည့်မှုနှင့် ဖမ်းဆီးမှုကိန်းဂဏန်းများတွင်လည်း ကိန်းဂဏန်းကြီးများရှိပြီး အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်နည်းသည့် ပုံစံတူပင် တွေ့ရသည်။

ကြေညာချက်များက ချန်ထားခဲ့သည်များ

သတင်းဖော်ပြချက်များတွင် အချက်များစွာ ပျောက်နေပြီး ၎င်းတို့က မည်သည့်နိဂုံးကိုမဆို မည်မျှအထိ ဆွဲယူနိုင်သည်ကို ကန့်သတ်ထားသည်။

စစ်ကောင်စီ၏ ကော်မတီထုတ်ပြန်ချက်တွင် “သတင်းတု” သို့မဟုတ် “မသင့်လျော်သောအကြောင်းအရာ” ကို မည်သို့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသည်ကို မဖော်ပြပါ။
ကော်မတီတွင် ဗဟိုဘဏ်၏ တိကျသောအခန်းကဏ္ဍကို မည်သည့်အရင်းအမြစ်ကမျှ မဖော်ပြပါ။
Athan ၏ မြို့နယ် 140 ရေတွက်မှု၏ ရက်စွဲနှင့် နည်းလမ်းကို မပေးထားပါ၊ 2024 နှင့် 2026 ရေတွက်မှုများသည် တူညီသောအခြေခံဖြင့် ရေတွက်ထားခြင်း မဟုတ်နိုင်ပါ။
Freedom House ၏ 2026 မြန်မာစာမျက်နှာသည် အတိုချုပ်ဖြစ်ပြီး မြို့နယ် သို့မဟုတ် ဖမ်းဆီးမှုကိန်းဂဏန်းများ မပါပါ။
21,369 နှင့် 2,000 ကျော် ကိန်းဂဏန်းများကို အများပြည်သူသိ အချက်အလက်များဖြင့် ချိန်ညှိ၍ မရနိုင်ပါ။

မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသောမေးခွန်းများ

2026 တွင် မြန်မာ၏ Freedom House အင်တာနက်လွတ်လပ်ခွင့်ရမှတ်က ဘယ်လောက်လဲ။

Freedom House ၏ Freedom on the Net 2026 နိုင်ငံစာမျက်နှာအရ မြန်မာသည် 100 မှတ်အနက် 9 မှတ်ရပြီး “Not Free” ဟု သတ်မှတ်ခံထားရသည်။ ရမှတ်ခွဲများမှာ Obstacles to Access 25 အနက် 2၊ Limits on Content 35 အနက် 5၊ Violations of User Rights 40 အနက် 2 ဖြစ်သည်။ ယခင်နှစ်ရမှတ်လည်း 9 ဖြစ်ခဲ့သည်။

မြန်မာသည် အင်တာနက်လွတ်လပ်ခွင့် အဆိုးဆုံးနိုင်ငံ ဟုတ်ပါသလား။

Freedom House က ပတ်ဝန်းကျင်ကို “ကမ္ဘာ့အဆိုးဆုံးများထဲမှ တစ်ခု” (one of the world’s worst) ဟု ဖော်ပြသည်။ The Irrawaddy ကမူ ထို့ထက်ပိုပြီး ကမ္ဘာ့အဆိုးဆုံးဟု ခေါ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့က စကားလုံးတစ်ခုချင်းစီကို သက်ဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်ထံ ပြန်လည်သက်ဆိုင်စေပြီး တင်းကျပ်သော အဆင့်သတ်မှတ်ချက်ကို မဆိုပါ။

မြန်မာတွင် အင်တာနက် သို့မဟုတ် ဖုန်းဖြတ်တောက်မှု ရှိသည့် မြို့နယ်ဘယ်နှစ်ခုရှိသနည်း။

The Irrawaddy က 2026 အောက်တိုဘာတွင် ဖော်ပြသည့်အတိုင်း Athan က စောင့်ကြည့်သော မြို့နယ် 358 ခုအနက် 140 ခုတွင် ဆက်သွယ်ရေးဖြတ်တောက်မှု ကြုံနေရသည်ဟု ဆိုသည်။ 2024 မတ်လတွင် Athan က မြို့နယ် 80 ဝန်းကျင်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ရေတွက်မှုနှစ်ခုသည် တူညီသောနည်းလမ်းကို မသုံးထားနိုင်သဖြင့် နှိုင်းယှဉ်ချက်ကို ညွှန်ပြချက်အဖြစ်သာ ယူပါ။

အွန်လိုင်းဖမ်းဆီးမှုများနှင့်ပတ်သက်၍ စစ်ကောင်စီနှင့် Data for Myanmar ၏ ကိန်းဂဏန်းများ အဘယ်ကြောင့် ကွာခြားသနည်း။

စစ်ကောင်စီက 2024 မှ 2026 မေလအထိ အွန်လိုင်းအသုံးပြုသူ 21,369 ဦးကို အရေးယူခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ Data for Myanmar ကမူ 2021 အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ပို့စ်များ သို့မဟုတ် မှတ်ချက်များကြောင့် 2,000 ကျော်ကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ကာလများနှင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ ကွဲပြားပြီး ရရှိနိုင်သော အရင်းအမြစ်များမှ မည်သည့်ကိန်းဂဏန်းကိုမှ လွတ်လပ်စွာ အတည်ပြု၍ မရပါ။

ဘဏ်များနှင့် ဆက်သွယ်ရေးအော်ပရေတာများသည် စစ်ကောင်စီ၏ ညွှန်ကြားချက်များကို လိုက်နာရန် ဝတ္တရားရှိပါသလား။

ဆက်သွယ်ရေးအော်ပရေတာများနှင့် ဘဏ်များသည် စစ်ကောင်စီ၏ ညွှန်ကြားချက်များကို ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် ဥပဒေအရ ဝတ္တရားရှိကြောင်းနှင့် ဗဟိုဘဏ်သည် 24 နာရီ အွန်လိုင်းစောင့်ကြည့်ရေးကော်မတီသစ်၏ အဖွဲ့ဝင်များအနက် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်ကြောင်း The Irrawaddy က ဖော်ပြသည်။

နိဂုံး

ဆက်တိုက်သုံးနှစ်မြောက် 100 အနက် 9 မှတ်ဆိုသည်မှာ ကောင်းသတင်းလည်း မဟုတ်၊ သတင်းသစ်လည်း မဟုတ်ပါ။ ပိုအရေးကြီးသော အကြောင်းမှာ ၎င်းအောက်ခြေမြေပြင်က ရွေ့လျားနေခြင်းဖြစ်သည်။ ဆက်သွယ်ရေးဖြတ်တောက်ခံရသော မြို့နယ်အရေအတွက်ကို Athan ဖော်ပြချက်အရ 2024 ထက် များစွာ မြင့်နေသည်၊ ဗဟိုဘဏ်ပါဝင်သော စောင့်ကြည့်ရေးကော်မတီသည် ဧပြီလကုန်ပိုင်းကတည်းက ရှိနေသည်၊ စစ်ကောင်စီကိုယ်တိုင်ကလည်း သောင်းပေါင်းများစွာသော အဖမ်းအဆီးနှင့် အရေးယူမှုကိန်းဂဏန်းကို ကိုးကားထားသည်။ မြန်မာတွင် ဒစ်ဂျစ်တယ်ဝန်ဆောင်မှုများကို တည်ဆောက်သူ၊ လည်ပတ်သူ သို့မဟုတ် မှီခိုနေရသူများအတွက် သင်ခန်းစာမှာ ချိတ်ဆက်မှုနှင့် ငွေပေးချေမှု တစ်ပြိုင်နက် ပျက်ကွက်နိုင်ကြောင်း စီစဉ်ထားရန်၊ VPN ကဲ့သို့ ကိရိယာများနှင့် ပတ်သက်သော ဥပဒေအန္တရာယ်ကို နားလည်ထားရန်နှင့် ခေါင်းစဉ်အညွှန်းကိန်းများကို ပုံအပြည့်အစုံအဖြစ်မဟုတ်ဘဲ အနိမ့်ဆုံးအဆင့်အဖြစ် သဘောထားရန် ဖြစ်သည်။

ရင်းမြစ်များ: Freedom House, Freedom on the Net 2026: Myanmar (စာမျက်နှာတွင် ထုတ်ပြန်သည့်ရက်စွဲ မပြထားပါ၊ The Irrawaddy က 2026 ခုနှစ် အောက်တိုဘာ 22 ရက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်)။ The Irrawaddy, Myanmar ranks worst in world for internet freedom, 2026 ခုနှစ် အောက်တိုဘာ 22 ရက်။ The Irrawaddy, Regime launches committee to monitor Myanmar’s internet 24/7, 2026 ခုနှစ် ဇွန်လ 30 ရက်။ The Irrawaddy, Myanmar junta cuts communications in around 80 townships, 2024 ခုနှစ် မတ်လ 14 ရက်။ Myanmar Tech Press ၏ ယခင်သတင်းများ: TikTok restrictions (2026 ခုနှစ် အောက်တိုဘာ 7 ရက်), Central Bank and overseas payment apps (2026 ခုနှစ် စက်တင်ဘာ 9 ရက်), cyberattack arrest (2026 ခုနှစ် အောက်တိုဘာ 21 ရက်), Dawei flood blackout (2026 ခုနှစ် အောက်တိုဘာ 5 ရက်)။